Wat zijn Turbo's? De complete uitleg

Een turbo is een beleggingsinstrument dat je de mogelijkheid geeft om te profiteren van koersbewegingen met een hefboom. Met een relatief kleine inleg kun je een grotere positie innemen in een onderliggend instrument, een aandeel, een aandelenindex, een valutapaar of een grondstof. In Nederland worden turbo's aangeboden door diverse banken, en ik heb jarenlang als expert voor vier van de grootste gewerkt: ABN AMRO, Royal Bank of Scotland, Citi en Commerzbank.

Hoe werkt een turbo?

Een turbo werkt via financiering: de uitgevende instelling financiert een groot deel van de onderliggende waarde. Jij als belegger brengt slechts een deel in, de zogenaamde initiele marge. Het verhoudingsgetal tussen de waarde van het onderliggende instrument en jouw inleg bepaalt de hefboom.

Voorbeeld: stel dat een aandeel 100 euro waard is. De bank financiert 80 euro; jij brengt 20 euro in. Je hefboom is dan 5. Als het aandeel met 10 procent stijgt naar 110 euro, stijgt de waarde van jouw turbo van 20 naar 30 euro, een winst van 50 procent. Maar de hefboom werkt ook in de negatieve richting: daalt het aandeel met 10 procent naar 90 euro, dan daalt de waarde van je turbo van 20 naar 10 euro, een verlies van 50 procent.

Het knock-out niveau

Elke turbo heeft een knock-out niveau, ook wel barriere of stop loss level genoemd. Dit is de koers waarbij de turbo automatisch wordt beëindigd.

Bij een turbo long ligt het knock-out niveau onder de huidige koers. Als de koers daalt tot het knock-out niveau, wordt de turbo beëindigd en ontvang je een eventuele restwaarde. Bij een turbo short ligt het knock-out niveau boven de huidige koers.

Het knock-out niveau beschermt je inleg: je kunt nooit meer verliezen dan je hebt ingelegd. Maar een tijdelijke, ongunstige koersbeweging kan je positie beëindigen voordat de markt zich in jouw verwachte richting beweegt.

Turbo long vs turbo short

Een turbo long profiteert van een stijgende koers. Een turbo short profiteert van een dalende koers. Turbo shorts zijn zowel geschikt voor speculatie op een daling als voor het hedgen van een bestaande portefeuille.

Soorten producten en uitgevers

Verschillende banken bieden vergelijkbare producten aan onder verschillende namen. Bij ABN AMRO heten ze turbo's. Royal Bank of Scotland bood sprinters aan. Citi is bekend van speeders, mijn persoonlijk meest gebruikte product vanwege de specifieke structuur en de markten die Citi dekte. Commerzbank biedt eveneens hefboomproducten aan in vergelijkbare structuren.

De mechanics zijn grotendeels hetzelfde, maar de details, zoals de manier waarop het knock-out niveau beweegt, de financieringskosten en de beschikbare onderliggende waarden, kunnen verschillen tussen uitgevers.

Kosten van turbo's

Turbo's brengen kosten met zich mee. De bank rekent dagelijks rente op het gefinancierde bedrag. Hoe langer je een turbo aanhoudt, hoe hoger de totale financieringskosten. Dit maakt turbo's meer geschikt voor korte tot middellange termijn trading dan voor langdurig aanhouden.

Rekenvoorbeeld: hoe werkt een turbo in de praktijk?

Stel: je wil beleggen in een aandeel dat op 50 euro staat. Je verwacht dat het stijgt.

Je koopt een turbo long met: - Financieringsniveau (knock-out): 40 euro - Huidige koers van het aandeel: 50 euro - Turboprijs: 50 − 40 = 10 euro (jouw inleg) - Hefboom: 50 ÷ 10 = 5

Scenario 1 — aandeel stijgt 10% naar 55 euro: Nieuwe turboprijs = 55 − 40 = 15 euro Winst: 15 − 10 = 5 euro = +50% op jouw inleg

Scenario 2 — aandeel daalt 10% naar 45 euro: Nieuwe turboprijs = 45 − 40 = 5 euro Verlies: 10 − 5 = 5 euro = −50% op jouw inleg

Scenario 3 — aandeel daalt naar of onder 40 euro (knock-out): Turbo wordt beëindigd. Je ontvangt eventuele restwaarde, maar verliest de meeste of alle inleg.

Dit voorbeeld illustreert de hefboom van 5: elke procentuele beweging van het aandeel resulteert in een vijf keer zo grote procentuele beweging van jouw turbo.

Turbo's vs. andere hefboomproducten

Naast turbo's bestaan er andere hefboomproducten: opties, CFD's (contracts for difference) en warrants. Elk heeft zijn eigen structuur en risicoprofiel.

Opties geven het recht — maar niet de plicht — om een aandeel te kopen of verkopen. De premie die je betaalt is tijdsgevoelig: naarmate de looptijd verstrijkt, daalt de tijdwaarde. Dat maakt opties ingewikkelder voor beginnende traders.

CFD's zijn contracten die het koersverschil afrekenen zonder dat je het onderliggende instrument bezit. In tegenstelling tot turbo's hebben CFD's geen vast knock-out niveau; je kunt bij een negatief saldo geld schuldig zijn aan de broker. Dat risico bestaat bij turbo's niet — je verliest nooit meer dan je inleg.

Voor de meeste particuliere traders die met hefboom willen spelen zijn turbo's toegankelijker dan opties en veiliger dan CFD's, dankzij het harde knock-out niveau.

Het verschil tussen een turbo en een warrant

Een warrant lijkt op het eerste gezicht op een turbo, maar de opbouw is fundamenteel anders. Een turbo heeft een knock-out niveau en, zolang dat niveau niet wordt geraakt, in principe geen einddatum — de klassieke turbo blijft in theorie oneindig bestaan. Een warrant heeft juist geen knock-out niveau, maar wel altijd een vaste looptijd met een vaste uitoefenprijs, net als een optie.

Dat verschil in structuur werkt door in de prijsvorming. De waarde van een turbo bestaat vrijwel volledig uit intrinsieke waarde (het verschil tussen de koers van het onderliggende instrument en het financieringsniveau) plus de lopende financieringskosten. De waarde van een warrant wordt daarnaast ook bepaald door tijdswaarde en impliciete volatiliteit — twee factoren die bij een turbo geen rol spelen. Naarmate de afloopdatum van een warrant dichterbij komt, neemt de tijdswaarde af, ook als de koers van het onderliggende instrument niet beweegt. Dat tijdsverval bestaat niet bij een turbo: zolang het knock-out niveau niet geraakt wordt, verandert de waarde van een turbo alleen door de koersbeweging van het onderliggende instrument en de dagelijkse financieringskosten.

Voor een korte-termijnvisie op een duidelijke richting is een turbo daardoor vaak eenvoudiger te doorgronden dan een warrant: geen tijdswaarde om rekening mee te houden, wel een hard afgebakend risico via het knock-out niveau. Een warrant kan juist interessant zijn als je met een vaste looptijd wilt werken zonder het risico dat een tijdelijke koersuitslag je positie voortijdig beëindigt.

Veelgestelde vragen over turbo's

Wat is een turbo en hoe werkt het? Een turbo is een hefboomproduct waarbij een bank een deel van de waarde van een onderliggend instrument financiert. Jij brengt de rest in als inleg. De verhouding bepaalt de hefboom. Als het onderliggende instrument daalt tot het knock-out niveau, wordt de turbo automatisch beëindigd.

Wat is het knock-out niveau bij een turbo? Het knock-out niveau is de koers waarbij de turbo automatisch wordt gestopt. Bij een turbo long ligt dit onder de huidige koers; bij een turbo short daarboven. Raakt de koers dit niveau, dan verlies je je inleg (minus eventuele restwaarde). Het beschermt je tegen een schuld: je verliest nooit meer dan je inleg.

Wat is het verschil tussen een turbo long en een turbo short? Een turbo long profiteert van stijgende koersen. Een turbo short profiteert van dalende koersen. Je kiest de richting op basis van je marktvisie.

Wat kost een turbo? De aankoopprijs is het verschil tussen de koers van het onderliggende instrument en het financieringsniveau. Daarnaast rekent de bank dagelijks rente op het gefinancierde bedrag. Hoe langer je de turbo aanhoudt, hoe hoger de totale financieringskosten.

Welke turbo's had Selwyn Duijvestijn als favoriet? Speeders van Citi. Het financieringsniveau en het knock-out niveau zijn bij speeders hetzelfde, wat de structuur transparant en voorspelbaar maakt. Citi dekte ook een breed scala aan Nederlandse aandelen die door andere uitgevers minder goed werden gedekt.